GHANA NA TANZANIA KUSHIRIKIANA KATIKA KUWAENDELEZA WACHIMBAJI WADOGO

▪️Waziri Mavunde na Waziri wa Ardhi na Maliasili wa Ghana, wajadiliana ushirikiano wa kimkakati katika kuwaendeleza wachimbaji wadogo

▪️Uongezaji thamani madini Afrika yaendelea kuwa nguzo kuu za kukuza uchumi wa nchi mbili

▪️Atoa wito kwa Afrika kuunganisha nguvu katika uongezaji thamani wa madini, utafiti wa kijiolojia na uwezeshaji wa wachimbaji na wajasiriamali wazawa.

▪️Waziri Mavunde asisitizs Rasilimali Madini kuwa msingi wa Viwanda, Ajira na Ustawi wa Afrika

▪️Ushirikiano ndio Silaha ya Afrika kunufaika na Rasilimali za Madini

📍Accra, Ghana

Waziri wa Madini, Mhe. Anthony Mavunde, ametoa wito kwa Tanzania na Ghana kuimarisha ushirikiano wa kimkakati katika kuwaendeleza wachimbaji wadogo kushiriki kikamilifu uchumi wa madini na pia katika usimamizi wa rasilimali za madini, akisisitiza kuwa wakati umefika kwa Afrika kuacha kuwa chanzo cha malighafi kwa viwanda vya nje na badala yake kutumia utajiri wake wa madini kujenga viwanda ndani ya nchi, kuongeza ajira na kukuza uchumi wa wananchi wake.

Mhe. Mavunde ameyasema hayo Oktoba 21, 2026, wakati wa kikao cha pande mbili (bilateral meeting) kati yake na Waziri wa Ardhi na Maliasili wa Jamhuri ya Ghana, Mhe. Emmanuel Armah-Kofi Buah, uliofanyika jijini Accra, ambapo viongozi hao wamejadili fursa za kuimarisha ushirikiano katika usimamizi na maendeleo ya Sekta ya Madini kwa manufaa ya nchi hizo mbili.

Akizungumza katika kikao huo, Mhe. Mavunde amesema ni wakati muafaka sasa serikali hizi mbili zikawaangalia wachimbaji wadogo kwa jicho la uwezeshaji ule waendelee kushiriki na kuchangia kikamilifu maendeleo ya uchumi kupitia sekta ya madini.

Mavunde amesisitiza kuwa kwa muda mrefu nchi za Afrika zimekuwa zikifanya kazi kwa kujitenga katika sekta ya madini, huku rasilimali kama dhahabu, shaba, grafiti, lithiamu na madini mkakati zikisafirishwa nje ya bara hili bila kunufaisha kikamilifu uchumi wa nchi zinazozalisha madini hayo.

“Enzi ambazo Afrika inafanya kazi kama ghala la malighafi kwa mataifa mengine lazima ziishe, na lazima ziishe sasa,” amesisitiza Mhe. Mavunde, akieleza kuwa nguvu ya Tanzania na Ghana haipaswi kuishia katika uchimbaji wa madini, bali katika kuunganisha utaalamu, teknolojia utafiti na uwezo wa nchi hizo kujenga mifumo ya uzalishaji na uongezaji thamani ndani ya Afrika.

Amesema ushirikiano huo unapaswa kuelekezwa katika maeneo muhimu ikiwemo uongezaji thamani wa madini kupitia kuyeyusha, kusafisha, kuchakata, kuongeza thamani na kuzalisha bidhaa za viwandani, badala ya kutegemea mauzo ya madini ghafi na kwamba hatua hiyo itasaidia kubakiza mitaji ndani ya nchi, kukuza uwezo wa viwanda vya ndani na kutengeneza ajira zenye tija kwa vijana wa Afrika.

Katika eneo la utafiti wa kijiolojia, Mhe. Mavunde amesisitiza umuhimu wa Tanzania na Ghana kubadilishana utaalamu, teknolojia na taarifa za kijiolojia ili kuimarisha uwezo wa nchi hizo kutambua rasilimali zilizopo, kufanya maamuzi sahihi ya kisera na kujadiliana mikataba ya uwekezaji kwa kujiamini zaidi.

Ameeleza kuwa nchi za Afrika zinapaswa pia kuimarisha ushiriki wa wazawa katika Sekta ya Madini (Local Content) ili wananchi wasibaki kuwa wafanyakazi pekee migodini, bali waweze kushiriki kama wamiliki wa biashara, wawekezaji, wasambazaji wa bidhaa na huduma na wazalishaji wa bidhaa zinazotokana na madini.

Akizungumzia uzoefu wa Ghana, Mhe. Mavunde amepongeza hatua zilizochukuliwa na nchi hiyo katika kuwawezesha wachimbaji wadogo, akieleza kuwa Tanzania inaendelea kujifunza kutokana na uzoefu huo na kusema kuwa Tanzania pia inalenga kujifunza namna Sheria ya Madini na Tume ya Madini ya Ghana zinavyosimamia shughuli za sekta hiyo, ili kubadilishana uzoefu na kuimarisha mifumo ya usimamizi wa madini katika nchi hizo mbili.

Kwa upande wa uwekezaji, Mhe. Mavunde amezitaka kampuni na washirika wa kimataifa kuelekeza uwekezaji wao katika ujenzi wa viwanda vya kuchakata madini, miundombinu na shughuli za kuongeza thamani ndani ya Afrika, huku wakizingatia mikataba yenye manufaa ya haki kwa nchi mwenyeji na wananchi wake.

Aidha, amemwalika Waziri mwenzake wa Ghana pamoja na ujumbe wake kutembelea Tanzania katika miezi ijayo, kwa lengo la kuendeleza mazungumzo na kuweka mifumo rasmi ya ushirikiano, ikiwemo kuanzisha vikundi kazi vya kitaalamu vya pamoja kati ya Wizara za Madini za nchi hizo mbili.

Amesema Tanzania na Ghana zina nafasi ya kuwa mfano wa ushirikiano wa kikanda katika kubadilisha utajiri wa madini kuwa maendeleo ya viwanda na ustawi wa wananchi, hususan katika kipindi ambacho dunia inaelekea kwenye matumizi ya teknolojia na nishati safi yanayohitaji madini mkakati.

Kwa upande wake, Waziri wa Ardhi na Maliasili wa Jamhuri ya Ghana, Mhe. Emmanuel Armah-Kofi Buah, amesisitiza umuhimu wa nchi za Afrika kuimarisha ushirikiano badala ya kutegemea juhudi za kila nchi pekee katika kuendeleza Sekta ya Madini, ambako amesema uzoefu wa kihistoria unaonesha kuwa utajiri wa rasilimali za Afrika haujawanufaisha kikamilifu wananchi wake kutokana na kuendelea kuuza malighafi bila kuzichakata na kuzalisha bidhaa zenye thamani kubwa ndani ya bara hilo.

Mhe. Buah ameeleza kuwa uongezaji thamani wa rasilimali ni msingi wa kujenga viwanda, kutengeneza ajira na kuinua maisha ya wananchi, huku akisisitiza umuhimu wa Tanzania na Ghana kubadilishana uzoefu na mikakati iliyofanikiwa katika usimamizi wa Sekta ya Madini na kubainisha umuhimu wa mikataba ya madini kuleta manufaa ya moja kwa moja kwa jamii zinazozunguka migodi, akitolea mfano wa mikataba ya maendeleo ya jamii inayolenga kuhakikisha wananchi wanashiriki katika matokeo ya uwekezaji wa madini.

Read More →

WATAALAMU WA NCHI 16 ZA AFRIKA WAJENGEWA UWEZO KUDHIBITI MBUNG’O

Na Mwandishi Wetu - Arusha.

Tume ya Nguvu za Atomu Tanzania (TAEC) kwa kushirikiana na Wakala wa Kimataifa wa Nguvu za Atomu (IAEA) imeandaa mafunzo ya kikanda jijini Arusha kwa lengo la kuwajengea uwezo wataalamu kutoka nchi 16 barani Afrika katika ukusanyaji wa takwimu za kisayansi zitakazosaidia kuimarisha mapambano dhidi ya wadudu aina ya mbung’o wanaosababisha kuenea kwa ugonjwa wa ndorobo kwa mifugo.

Mafunzo hayo ya wiki mbili, yanayofanyika katika Hoteli ya Best Western Parot Hotel jijini Arusha kuanzia leo Oktoba 19 hadi 30, 2026, yanalenga kuongeza ujuzi wa wataalamu katika kutambua maeneo yenye mbung’o, kukusanya na kuchambua takwimu pamoja na kupanga mikakati madhubuti ya kudhibiti wadudu hao kwa kutumia mbinu za kisasa, ikiwemo teknolojia ya nyuklia.

Akifungua mafunzo hayo, Mkurugenzi Mkuu wa Tume ya Nguvu za Atomu Tanzania (TAEC), Prof. Najat Kassim Mohammed, amesema mbung’o na ugonjwa wa ndorobo vinaendelea kuwa changamoto kubwa kwa maendeleo ya sekta ya mifugo na kilimo katika nchi nyingi za Afrika, kutokana na kusababisha vifo vya mifugo, kupungua kwa uzalishaji na kuongeza gharama za matibabu kwa wafugaji.

Prof. Najat amesema pamoja na juhudi mbalimbali zilizofanyika kwa miaka mingi, bado kuna maeneo yenye ardhi yenye rutuba ambayo hayatumiki ipasavyo kwa shughuli za kilimo na ufugaji kutokana na uwepo wa mbung’o, hali inayochangia kudhoofisha uchumi wa wananchi na kuhatarisha usalama wa chakula.

Ameeleza kuwa matumizi ya teknolojia ya nyuklia kupitia mbinu ya kuzalisha na kuachia mbung’o dume waliohasiwa, inayojulikana kama Sterile Insect Technique (SIT), ni miongoni mwa njia muhimu zinazoweza kusaidia kupunguza idadi ya wadudu hao na hatimaye kuwaondoa katika maeneo yaliyoathirika.

“Teknolojia hii inahusisha kuzalisha mbung’o dume, kuwahasi kwa kutumia mionzi na kuwaachia katika mazingira ili wapandane na mbung’o jike wa kawaida bila kuzalisha kizazi kipya. Kwa kufanya hivyo, idadi ya mbung’o hupungua hatua kwa hatua na kusaidia kudhibiti kuenea kwa ugonjwa wa ndorobo,” amesema Prof. Najat.

Ameongeza kuwa mafanikio ya matumizi ya teknolojia hiyo yanategemea upatikanaji wa takwimu sahihi kuhusu maeneo wanakopatikana mbung’o, idadi yao na mazingira wanamoishi, jambo linalofanya mafunzo hayo kuwa muhimu katika kuimarisha mipango ya kitaifa na kikanda ya kudhibiti wadudu hao.

Prof. Najat ameitaja Zanzibar kuwa mfano wa mafanikio ya matumizi ya mbinu za kisayansi katika kutokomeza mbung’o, akieleza kuwa uzoefu huo unaonesha namna ushirikiano wa taasisi, matumizi ya teknolojia na mipango endelevu vinavyoweza kuleta matokeo chanya katika sekta ya mifugo.

Amesema mafunzo hayo yanafanyika kupitia Mpango wa Ushirikiano wa Kikanda wa Afrika katika Utafiti, Maendeleo na Mafunzo ya Sayansi na Teknolojia ya Nyuklia (AFRA), unaosaidiwa na IAEA, kwa lengo la kuimarisha uwezo wa nchi za Afrika kutumia teknolojia ya nyuklia katika kutatua changamoto zinazokwamisha maendeleo ya wananchi.

Kwa upande wake, Mkuu wa Kitengo cha Mawasiliano wa Tume ya Nguvu za Atomu Tanzania (TAEC), Bwana Peter Ngamilo, amesema mafunzo hayo yanaonesha umuhimu wa matumizi ya teknolojia ya nyuklia katika kushughulikia changamoto zinazogusa moja kwa moja maisha ya wananchi, hususan katika sekta za kilimo na mifugo.

“Wananchi wengi wanaposikia teknolojia ya nyuklia wanaweza kufikiria matumizi yake yanahusu uzalishaji wa umeme au masuala ya silaha pekee. Ukweli ni kwamba teknolojia hii ina matumizi mengi yenye manufaa makubwa katika maisha yetu ya kila siku, ikiwemo kudhibiti wadudu waharibifu, kuboresha uzalishaji wa kilimo na mifugo na kuimarisha usalama wa chakula,” amesema Ngamilo.

Ameongeza kuwa TAEC itaendelea kushirikiana na taasisi za ndani na kimataifa katika kuhamasisha matumizi salama ya sayansi na teknolojia ya nyuklia ili kuhakikisha wananchi wananufaika na fursa zinazotokana na teknolojia hiyo katika kukuza uchumi na kuboresha maisha yao.

Mafunzo hayo yanajumuisha vipindi vya nadharia na vitendo vinavyohusu maandalizi ya ukusanyaji wa takwimu za mbung’o, uandaaji wa mikakati ya uchukuaji wa sampuli na utekelezaji wa tafiti za awali katika maeneo yenye wadudu hao.

Katika mafunzo hayo, wataalamu kutoka IAEA wanashirikiana na taasisi mbalimbali, zikiwemo Wizara ya Mifugo na Uvuvi, Wakala ya Maabara ya Veterinari Tanzania (TVLA), Shirika la Hifadhi za Taifa Tanzania (TANAPA) na Taasisi ya Utafiti wa Wanyamapori Tanzania (TAWIRI), katika kuimarisha uwezo wa kitaalamu wa kukabiliana na changamoto ya mbung’o barani Afrika.

Mafunzo hayo yanatarajiwa kusaidia nchi zinazoshiriki kuboresha ukusanyaji wa taarifa za kisayansi, kuimarisha ushirikiano wa kikanda na kuongeza ufanisi wa programu za kudhibiti mbung’o na ugonjwa wa ndorobo, hatua itakayochangia kulinda afya ya mifugo, kuongeza uzalishaji na kuimarisha usalama wa chakula barani Afrika.

Read More →

HAYA HAPA MAGAZETI YA LEO JUMATANO OKTOBA 21,2026

Magazeti

Read More →

CHATANDA: CCM NDICHO CHAMA CHENYE KUWALETEA MAENDELEO WANANCHI, TWENDENI TUKAMPIGIE KURA DKT. NETTHO NDILITO

Mwenyekiti wa Umoja wa Wanawake Tanzania (UWT) Taifa, Ndg. Mary Pius Chatanda (MCC), leo tarehe 19 Oktoba 2026, amezungumza na wanachama wa Chama Cha Mapinduzi (CCM) pamoja na wananchi kutoka makundi mbalimbali katika mkutano wa ndani uliofanyika Kitongoji cha Chichinka, Kata ya Segala, Jimbo la Chamwino, Mkoani Dodoma, akisisitiza kuwa CCM ndicho chama chenye uwezo wa kuwaletea wananchi maendeleo na kuwataka kutowasikiliza matapeli wa kisiasa

Aidha, Chatanda amewahimiza wananchi kujitokeza kwa wingi siku ya uchaguzi, tarehe 4, na kumpigia kura mgombea wa ubunge kupitia CCM, Dkt. Nettho Ndijina Ndilito, ili kukipa Chama Cha Mapinduzi ushindi wa kishindo na kukiheshimisha.

Read More →

MAVUNDE: “AFRIKA NI MOJA, TUSHIRIKIANE KUGEUZA UTAJIRI WA MADINI KUWA VIWANDA, AJIRA

 

▪️Atoa wito kwa nchi za Afrika kuimarisha ushirikiano wa kikanda, kuongeza thamani ya madini na kuharakisha utekelezaji wa Dira ya Madini ya Afrika.

📍Accra, Ghana

Waziri wa Madini, Mhe. Anthony Peter Mavunde, amezitaka nchi za Afrika kuacha kufanya kazi kwa kujitenga na badala yake kuunganisha nguvu katika usimamizi na uendelezaji wa rasilimali za madini ili kukuza viwanda, ajira na uchumi wa bara hilo.

Ameyasema hayo Oktoba 19 wakati akizungumza katika mjadala wa jopo la Mawaziri kutoka nchi za Tanzania,  Nigeria na Liberia uliokuwa na mada isemayo “From Vision to Delivery: Making the African Mining Vision Work for Member States”,katika mkutano wa Kimataifa wa Mining in Motion unaofanyika kwasiku tatu kuanzia Oktoba 19 hadi 21, 2026 jijini Accra Ghana.

Mhe. Mavunde alisema wakati umefika kwa nchi za Afrika kuweka pembeni tofauti zao na kushirikiana kutekeleza mikakati ya pamoja ya maendeleo ya Sekta ya Madini.

Alisema Afrika ina zaidi ya asilimia 32 ya rasilimali za madini muhimu zinazojulikana duniani, lakini bado sehemu kubwa ya utajiri huo husafirishwa nje ya bara bila kuongezwa thamani ya kutosha na kuwa hali hiyo inanyima nchi za Afrika fursa za kujenga viwanda, kutengeneza ajira na kuongeza mapato.

Akifafanua hatua zinazochukuliwa na Tanzania, Mhe. Mavunde alisema mageuzi ya kisheria yaliyofanyika mwaka 2017 yameimarisha usimamizi wa rasilimali za madini na ushiriki wa Serikali, huku hatua za kuzuia usafirishaji wa madini ghafi zikichochea uongezaji thamani nchini.

Ameeleza kuwa Tanzania sasa chini ya uongozi wa Rais Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan ina zaidi ya viwanda vinane vya kusafisha dhahabu na viwanda zaidi ya 16 vya uchakataji na usafishaji wa madini ya metali za msingi na kuwa Sekta ya Madini inachangia asilimia 10.3 ya Pato la Taifa, huku wachimbaji wadogo wakichangia takribani asilimia 40 ya uzalishaji wa sekta hiyo ikiwa ni matokeo ya hatua za dhati za Serikali kuimarisha sekta hiyo.

Katika kuimarisha ushirikiano wa kikanda, Mhe. Mavunde alizitaja Tanzania, Madagascar na Msumbiji kuwa na fursa ya kuunganisha nguvu katika uendelezaji wa rasilimali za madini kinywe (graphite), uchakataji na uoanisha wa Sera ili kujenga mnyororo wa thamani unaowanufaisha wananchi wa nchi hizo.

Alisisitiza kuwa Dira ya Madini ya Afrika haipaswi kubaki kwenye nyaraka na majadiliano, bali inapaswa kuambatana na utekelezaji wa vitendo huku akihimiza nchi wanachama kuimarisha mifumo ya mazungumzo na maamuzi ya pamoja ili kuharakisha utekelezaji wa mikakati iliyokubaliwa.

“Ni wakati sasa kwa Afrika kuanza kufanya kazi pamoja. Afrika ni moja, na tunapaswa kufanya kazi kama timu moja,” alisisitiza Mhe. Mavunde, akieleza kuwa ushirikiano ni muhimu katika kuhakikisha rasilimali za madini zinachochea maendeleo ya viwanda na ukuaji wa uchumi.

Waziri Mavunde alitoa wito kwa nchi za Afrika kugeuza utajiri wa madini kuwa fursa za viwanda, ajira, teknolojia na mapato zaidi, badala ya kuendelea kuuza madini ghafi na kununua bidhaa zilizoongezwa thamani kutoka nje ya bara hilo.

Awali akifungua rasmi Mkutano huo, Rais wa Jamhuri ya Ghana Mheshimiwa John Dramani Mahama alisema kuwa ni muda wa Afrika kugeukia soko la madini muhimu na mkakati kutokana na uhitaji mkubwa wa nishati safi ulimwenguni, lengo ni kuyaongezea thamani madini haya kabla hayajaenda katika soko la dunia.

Read More →