WATAALAMU WA NCHI 16 ZA AFRIKA WAJENGEWA UWEZO KUDHIBITI MBUNG’O

Na Mwandishi Wetu - Arusha.

Tume ya Nguvu za Atomu Tanzania (TAEC) kwa kushirikiana na Wakala wa Kimataifa wa Nguvu za Atomu (IAEA) imeandaa mafunzo ya kikanda jijini Arusha kwa lengo la kuwajengea uwezo wataalamu kutoka nchi 16 barani Afrika katika ukusanyaji wa takwimu za kisayansi zitakazosaidia kuimarisha mapambano dhidi ya wadudu aina ya mbung’o wanaosababisha kuenea kwa ugonjwa wa ndorobo kwa mifugo.

Mafunzo hayo ya wiki mbili, yanayofanyika katika Hoteli ya Best Western Parot Hotel jijini Arusha kuanzia leo Oktoba 19 hadi 30, 2026, yanalenga kuongeza ujuzi wa wataalamu katika kutambua maeneo yenye mbung’o, kukusanya na kuchambua takwimu pamoja na kupanga mikakati madhubuti ya kudhibiti wadudu hao kwa kutumia mbinu za kisasa, ikiwemo teknolojia ya nyuklia.

Akifungua mafunzo hayo, Mkurugenzi Mkuu wa Tume ya Nguvu za Atomu Tanzania (TAEC), Prof. Najat Kassim Mohammed, amesema mbung’o na ugonjwa wa ndorobo vinaendelea kuwa changamoto kubwa kwa maendeleo ya sekta ya mifugo na kilimo katika nchi nyingi za Afrika, kutokana na kusababisha vifo vya mifugo, kupungua kwa uzalishaji na kuongeza gharama za matibabu kwa wafugaji.

Prof. Najat amesema pamoja na juhudi mbalimbali zilizofanyika kwa miaka mingi, bado kuna maeneo yenye ardhi yenye rutuba ambayo hayatumiki ipasavyo kwa shughuli za kilimo na ufugaji kutokana na uwepo wa mbung’o, hali inayochangia kudhoofisha uchumi wa wananchi na kuhatarisha usalama wa chakula.

Ameeleza kuwa matumizi ya teknolojia ya nyuklia kupitia mbinu ya kuzalisha na kuachia mbung’o dume waliohasiwa, inayojulikana kama Sterile Insect Technique (SIT), ni miongoni mwa njia muhimu zinazoweza kusaidia kupunguza idadi ya wadudu hao na hatimaye kuwaondoa katika maeneo yaliyoathirika.

“Teknolojia hii inahusisha kuzalisha mbung’o dume, kuwahasi kwa kutumia mionzi na kuwaachia katika mazingira ili wapandane na mbung’o jike wa kawaida bila kuzalisha kizazi kipya. Kwa kufanya hivyo, idadi ya mbung’o hupungua hatua kwa hatua na kusaidia kudhibiti kuenea kwa ugonjwa wa ndorobo,” amesema Prof. Najat.

Ameongeza kuwa mafanikio ya matumizi ya teknolojia hiyo yanategemea upatikanaji wa takwimu sahihi kuhusu maeneo wanakopatikana mbung’o, idadi yao na mazingira wanamoishi, jambo linalofanya mafunzo hayo kuwa muhimu katika kuimarisha mipango ya kitaifa na kikanda ya kudhibiti wadudu hao.

Prof. Najat ameitaja Zanzibar kuwa mfano wa mafanikio ya matumizi ya mbinu za kisayansi katika kutokomeza mbung’o, akieleza kuwa uzoefu huo unaonesha namna ushirikiano wa taasisi, matumizi ya teknolojia na mipango endelevu vinavyoweza kuleta matokeo chanya katika sekta ya mifugo.

Amesema mafunzo hayo yanafanyika kupitia Mpango wa Ushirikiano wa Kikanda wa Afrika katika Utafiti, Maendeleo na Mafunzo ya Sayansi na Teknolojia ya Nyuklia (AFRA), unaosaidiwa na IAEA, kwa lengo la kuimarisha uwezo wa nchi za Afrika kutumia teknolojia ya nyuklia katika kutatua changamoto zinazokwamisha maendeleo ya wananchi.

Kwa upande wake, Mkuu wa Kitengo cha Mawasiliano wa Tume ya Nguvu za Atomu Tanzania (TAEC), Bwana Peter Ngamilo, amesema mafunzo hayo yanaonesha umuhimu wa matumizi ya teknolojia ya nyuklia katika kushughulikia changamoto zinazogusa moja kwa moja maisha ya wananchi, hususan katika sekta za kilimo na mifugo.

“Wananchi wengi wanaposikia teknolojia ya nyuklia wanaweza kufikiria matumizi yake yanahusu uzalishaji wa umeme au masuala ya silaha pekee. Ukweli ni kwamba teknolojia hii ina matumizi mengi yenye manufaa makubwa katika maisha yetu ya kila siku, ikiwemo kudhibiti wadudu waharibifu, kuboresha uzalishaji wa kilimo na mifugo na kuimarisha usalama wa chakula,” amesema Ngamilo.

Ameongeza kuwa TAEC itaendelea kushirikiana na taasisi za ndani na kimataifa katika kuhamasisha matumizi salama ya sayansi na teknolojia ya nyuklia ili kuhakikisha wananchi wananufaika na fursa zinazotokana na teknolojia hiyo katika kukuza uchumi na kuboresha maisha yao.

Mafunzo hayo yanajumuisha vipindi vya nadharia na vitendo vinavyohusu maandalizi ya ukusanyaji wa takwimu za mbung’o, uandaaji wa mikakati ya uchukuaji wa sampuli na utekelezaji wa tafiti za awali katika maeneo yenye wadudu hao.

Katika mafunzo hayo, wataalamu kutoka IAEA wanashirikiana na taasisi mbalimbali, zikiwemo Wizara ya Mifugo na Uvuvi, Wakala ya Maabara ya Veterinari Tanzania (TVLA), Shirika la Hifadhi za Taifa Tanzania (TANAPA) na Taasisi ya Utafiti wa Wanyamapori Tanzania (TAWIRI), katika kuimarisha uwezo wa kitaalamu wa kukabiliana na changamoto ya mbung’o barani Afrika.

Mafunzo hayo yanatarajiwa kusaidia nchi zinazoshiriki kuboresha ukusanyaji wa taarifa za kisayansi, kuimarisha ushirikiano wa kikanda na kuongeza ufanisi wa programu za kudhibiti mbung’o na ugonjwa wa ndorobo, hatua itakayochangia kulinda afya ya mifugo, kuongeza uzalishaji na kuimarisha usalama wa chakula barani Afrika.

Read More →

HAYA HAPA MAGAZETI YA LEO JUMATANO OKTOBA 21,2026

Magazeti

Read More →

CHATANDA: CCM NDICHO CHAMA CHENYE KUWALETEA MAENDELEO WANANCHI, TWENDENI TUKAMPIGIE KURA DKT. NETTHO NDILITO

Mwenyekiti wa Umoja wa Wanawake Tanzania (UWT) Taifa, Ndg. Mary Pius Chatanda (MCC), leo tarehe 19 Oktoba 2026, amezungumza na wanachama wa Chama Cha Mapinduzi (CCM) pamoja na wananchi kutoka makundi mbalimbali katika mkutano wa ndani uliofanyika Kitongoji cha Chichinka, Kata ya Segala, Jimbo la Chamwino, Mkoani Dodoma, akisisitiza kuwa CCM ndicho chama chenye uwezo wa kuwaletea wananchi maendeleo na kuwataka kutowasikiliza matapeli wa kisiasa

Aidha, Chatanda amewahimiza wananchi kujitokeza kwa wingi siku ya uchaguzi, tarehe 4, na kumpigia kura mgombea wa ubunge kupitia CCM, Dkt. Nettho Ndijina Ndilito, ili kukipa Chama Cha Mapinduzi ushindi wa kishindo na kukiheshimisha.

Read More →

MAVUNDE: “AFRIKA NI MOJA, TUSHIRIKIANE KUGEUZA UTAJIRI WA MADINI KUWA VIWANDA, AJIRA

 

▪️Atoa wito kwa nchi za Afrika kuimarisha ushirikiano wa kikanda, kuongeza thamani ya madini na kuharakisha utekelezaji wa Dira ya Madini ya Afrika.

📍Accra, Ghana

Waziri wa Madini, Mhe. Anthony Peter Mavunde, amezitaka nchi za Afrika kuacha kufanya kazi kwa kujitenga na badala yake kuunganisha nguvu katika usimamizi na uendelezaji wa rasilimali za madini ili kukuza viwanda, ajira na uchumi wa bara hilo.

Ameyasema hayo Oktoba 19 wakati akizungumza katika mjadala wa jopo la Mawaziri kutoka nchi za Tanzania,  Nigeria na Liberia uliokuwa na mada isemayo “From Vision to Delivery: Making the African Mining Vision Work for Member States”,katika mkutano wa Kimataifa wa Mining in Motion unaofanyika kwasiku tatu kuanzia Oktoba 19 hadi 21, 2026 jijini Accra Ghana.

Mhe. Mavunde alisema wakati umefika kwa nchi za Afrika kuweka pembeni tofauti zao na kushirikiana kutekeleza mikakati ya pamoja ya maendeleo ya Sekta ya Madini.

Alisema Afrika ina zaidi ya asilimia 32 ya rasilimali za madini muhimu zinazojulikana duniani, lakini bado sehemu kubwa ya utajiri huo husafirishwa nje ya bara bila kuongezwa thamani ya kutosha na kuwa hali hiyo inanyima nchi za Afrika fursa za kujenga viwanda, kutengeneza ajira na kuongeza mapato.

Akifafanua hatua zinazochukuliwa na Tanzania, Mhe. Mavunde alisema mageuzi ya kisheria yaliyofanyika mwaka 2017 yameimarisha usimamizi wa rasilimali za madini na ushiriki wa Serikali, huku hatua za kuzuia usafirishaji wa madini ghafi zikichochea uongezaji thamani nchini.

Ameeleza kuwa Tanzania sasa chini ya uongozi wa Rais Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan ina zaidi ya viwanda vinane vya kusafisha dhahabu na viwanda zaidi ya 16 vya uchakataji na usafishaji wa madini ya metali za msingi na kuwa Sekta ya Madini inachangia asilimia 10.3 ya Pato la Taifa, huku wachimbaji wadogo wakichangia takribani asilimia 40 ya uzalishaji wa sekta hiyo ikiwa ni matokeo ya hatua za dhati za Serikali kuimarisha sekta hiyo.

Katika kuimarisha ushirikiano wa kikanda, Mhe. Mavunde alizitaja Tanzania, Madagascar na Msumbiji kuwa na fursa ya kuunganisha nguvu katika uendelezaji wa rasilimali za madini kinywe (graphite), uchakataji na uoanisha wa Sera ili kujenga mnyororo wa thamani unaowanufaisha wananchi wa nchi hizo.

Alisisitiza kuwa Dira ya Madini ya Afrika haipaswi kubaki kwenye nyaraka na majadiliano, bali inapaswa kuambatana na utekelezaji wa vitendo huku akihimiza nchi wanachama kuimarisha mifumo ya mazungumzo na maamuzi ya pamoja ili kuharakisha utekelezaji wa mikakati iliyokubaliwa.

“Ni wakati sasa kwa Afrika kuanza kufanya kazi pamoja. Afrika ni moja, na tunapaswa kufanya kazi kama timu moja,” alisisitiza Mhe. Mavunde, akieleza kuwa ushirikiano ni muhimu katika kuhakikisha rasilimali za madini zinachochea maendeleo ya viwanda na ukuaji wa uchumi.

Waziri Mavunde alitoa wito kwa nchi za Afrika kugeuza utajiri wa madini kuwa fursa za viwanda, ajira, teknolojia na mapato zaidi, badala ya kuendelea kuuza madini ghafi na kununua bidhaa zilizoongezwa thamani kutoka nje ya bara hilo.

Awali akifungua rasmi Mkutano huo, Rais wa Jamhuri ya Ghana Mheshimiwa John Dramani Mahama alisema kuwa ni muda wa Afrika kugeukia soko la madini muhimu na mkakati kutokana na uhitaji mkubwa wa nishati safi ulimwenguni, lengo ni kuyaongezea thamani madini haya kabla hayajaenda katika soko la dunia.

Read More →

SERIKALI KUJENGA SOKO LA ‘WAMACHINGA’ KUPUNGUZA MSONGAMANO KARIAKOO - PROF. SHEMDOE

Na: OWM–TAMISEMI, Dar es Salaam

Waziri wa Nchi, Ofisi ya Waziri Mkuu - Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa (OWM–TAMISEMI), Mhe. Prof. Riziki Shemdoe, amesema Serikali imekuja na suluhu ya haraka ya kupunguza msongamano na kutatua kero za muda mrefu katika eneo la biashara la Kariakoo, kwa kuanza ujenzi wa soko jipya la wafanyabiashara wadogo wadogo (wamachinga) katika eneo la Kigogo Sambusa, litakalokamilika ndani ya miezi sita ijayo.

Akizungumza jijini Dar es Salaam, Oktoba 19, 2026, katika kikao cha pamoja na viongozi wa wafanyabiashara wa Kariakoo, Wamachinga na viongozi wa Mkoa wa Dar es Salaam, Prof. Shemdoe amesema hatua hiyo inalenga kutoa ahueni ya haraka kwa wafanyabiashara na kuboresha mazingira ya biashara Kariakoo, wakati Serikali ikiendelea na mipango ya kukamilisha mradi mkubwa wa soko la kudumu unaohusishwa na uendelezaji wa Bonde la Msimbazi.

“Lengo la Serikali ni kupunguza msongamano uliopo Kariakoo. Ujenzi wa tuta katika eneo la Kigogo Sambusa unaanza mara moja na ukikamilika, Halmashauri ya Jiji la Ilala itaanza ujenzi wa soko. Tunataka eneo hili liwe tayari ili Wamachinga waweze kuhamia na kufanya biashara zao kwa amani,” amesisitiza Prof. Shemdoe.

Prof. Shemdoe amesema mradi wa soko hilo utagharamiwa kupitia asilimia tano (5%) ya mapato ya ndani ya Halmashauri ya Jiji la Ilala, hivyo amemshukuru sana Mhe. Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan kwa kuridhia sheria ya kuruhusu mapato ya asilimia tano (5%) ya ndani yaliyolindwa yatumike kwa ajili ya uimarishaji wa miundombinu ya biashara ikiwemo ujenzi wa masoko.   

Ili kuhakikisha mradi unakamilika kwa wakati, amewaelekeza Katibu Mkuu wa OWM–TAMISEMI, Katibu Tawala wa Mkoa wa Dar es Salaam (RAS) na Mkuu wa Wilaya ya Ilala kusimamia kikamilifu utekelezaji wake, huku akiahidi kurejea eneo hilo baada ya mwezi mmoja kukagua maendeleo ya ujenzi.

Aidha, Prof. Shemdoe amesisitiza kuwa wakati ujenzi wa soko hilo la wamachinga ukiendelea Kigogo Sambusa, suala la kuwapanga wamachinga katika Soko la Kariakoo litaendelea ili kariakoo iweze kupitika, hivyo amemuomba Mwenyekiti wa Wamachinga Soko la Kariakoo kuipa Serikali ushirikiano katika suala hilo.

Kwa upande wake, Mwenyekiti wa wafanyabiashara wa maduka ya Kariakoo, Bw. Severine Mushi, akizungumza kwa niaba ya wafanyabiashara wenzake, amepongeza jitihada za Serikali na kueleza kuwa wafanyabiashara wako tayari kuendelea kulipa kodi na kuchangia pato la Taifa, iwapo mazingira ya biashara yataboreshwa.

Naye, Mwenyekiti wa Wamachinga Soko la Kariakoo, jijini Dar es Salaam, Bw. Steven Lusinde, ameishukuru Serikali inayoongozwa na Mhe. Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan kwa kuendelea kuwezesha fursa za mikopo kwa wafanyabiashara wadogo, huku akiiomba Serikali kudhibiti urasimu na vitendo vya ujanja-ujanja katika ugawaji wa maeneo mapya ya biashara.

Kukamilika kwa soko hilo kunatarajiwa kupunguza msongamano Kariakoo, kuboresha mazingira ya biashara, kupunguza migogoro ya mara kwa mara kati ya wamiliki wa maduka na wafanyabiashara wa mtaani, pamoja na kuongeza makusanyo ya kodi kwa Serikali.

Read More →